Co oznaczają rysunki dziecka? - tata po rozwodzie - tataporozwodzie
Porady

Co oznaczają rysunki dziecka?

Hieroglify, bazgroły, niezdarne kreski i niedokładne kolorowanie. Ograniczenie się do jednej kredki, albo użycie całej palety barw. To wszystko ma znaczenie. Dzieci swoją ekspresją dają nam znaki. Nie znając jeszcze wszelkich słów (a czy my je znamy?) opisują swoje życie obrazem – pierwszym z używanych sposobów opisu otaczającego świata. Czy chcecie się dowiedzieć co mówią obrazki Waszych dzieci? Zapraszam do lektury.

Mały dorosły

W obecnych czasach najbardziej liczy się jak najszybszy rozwój dziecka i dopasowanie do ogólnie pojętych norm społecznych. Pamiętam czasy, kiedy jako rodzic niemowlęcego Marcela spotykałem się z rodzicami, którzy mieli dzieci w podobnym wieku. Zawsze odczuwałem swego rodzaju presję. Każdy rodzic był przekonany o jakiejś wyższości własnego dziecka nad innymi. A to najszybciej rosło, a to zaczęło już raczkować, kiedy rówieśnicy wciąż leżeli, a to zaczęło mówić, albo samodzielnie wstawać. Rzadko zdarzało się, że rodzic nie „przechwalał” się  „wyjątkowymi”osiągnięciami.

W tym pędzie do jak najszybszego dorośnięcia malucha brakowało rodzicom czasu do analizy tego co dziecko chce im przekazać, czy wyrazić swoim zachowaniem. Głównie jego zachowania dzieliły się na „dobre” i „złe”, bądź „pożądane” i „niepożądane”. 

Dlatego też w dzisiejszym poście postaram się wrócić do czasów kiedy dziecko mówi najbardziej przystępnym dla siebie językiem, a mianowicie „językiem obrazu” i wyjaśnić co chce nam przekazać. Postaram się odszyfrować wiadomości płynące z głębi dziecięcej duszy, znajdujące swój wyraz (tak często dla nas obcy i tajemniczy) na kartce papieru.

Jak interpretować rysunek dziecka?

Badacze do dziś analizują rysunki dzieci. Niektórzy badacze uczynili z nich testy osobowości. Sam będąc w wieku około 10 lat byłem badany na podstawie narysowanego przeze mnie drzewa. Rysunek jest światem samym w sobie. To świat popędów, wyobraźni, pragnień i emocji. Te emocje mogą być bardzo krótkotrwałe (por. akapit „Film”). Musimy więc być ostrożni przy interpretacji. Wyciągajmy wnioski nie na podstawie jednego rysunku, ale całej palety. To seria obrazków pozwoli nam uchwycić elementy stałe i powtarzające się. To dokładnie tak jak w życiu. Dziecko może przeżyć niezwykle intensywnie emocjonalną chwilę, jednak ta (wyjęta z kontekstu) nie będzie wiele znaczyła. W życiu najmłodszych dzieci niezwykłą tragedią może być przecież upuszczenie łyżeczki, kredki, albo rozlanie napoju. Jednak chwila ta, mimo że jest okupiona przeszywającym płaczem, nie ma większego znaczenia w porównaniu z całym życiem. Podobnie jest z obrazkami.

Film

Dziecko często zmienia charakter swojego obrazka jeszcze podczas malowania. Błękitny obłok może w chwilę pózniej stać się szczerzącym kły potworem, a bezchmurne niebo burzą z piorunami i tornado niszczącym wszystko co spotka na swojej drodze.

To dlatego, że dziecko identyfikuje się z sytuacjami na kartce. Można zobaczyć i usłyszeć jak dziecko jest wtopione w wydarzenia przedstawiane na papierze oraz jak poprzez ten aktywny udział rozładowuje się jego napięcia czy lęki. Dzieci potrafią rozmawiać z narysowanymi figurami, wydawać odpowiednie głosy, a niekiedy same zaczynają się poruszać jak istoty, które pasują do narysowanych przedmiotów.

To dlatego, że podobnie jak w zabawie – poprzez tworzenie symboli przetwarzane są różnego rodzaju przeżycia.

Kolory

Kolory mają swoje znaczenie. Zgodnie z badaniami naukowymi (zob. bibliografia) ustalono związek między pewnymi kolorami i ich oddziaływaniem na psychikę, zachowanie, emocje, a nawet i fizjologię człowieka (puls, oddech, ciśnienie). Pamiętajmy jednak, by nie oceniać rysunków jedynie ze względu na kolor. Każdy element należy rozpatrywać w jak najszerszym aspekcie. Musimy również mieć na uwadze, czy nasze dziecko miało do wyboru całą paletę barw, czy też ograniczało się jedynie do kilku kredek. Jednak do rzeczy.

Czerwony

To kolor oznaczający silną energię, działanie i męskość. To kolor pobudzający, dynamiczny i wyrażający pragnienia. Jest to też oznaka agresywności, a niekiedy i gniewu. Jest to najczęściej używany kolor przez dzieci przed szóstym rokiem życia, ponieważ jest to okres, w którym nie potrafi ono panować nad swoimi popędami. Używanie czerwieni może sugerować pobudzenie i potrzebę ruchu.

Niebieski

To kolor wrażliwości, podatności na bodźce, emocje. Jest to barwa symbolizująca spokój, wyciszenie, odpoczynek, a nawet bierność, rezygnację, czy zamknięcie w sobie.

Fioletowy

To mieszanka powyższych dwóch kolorów. Wyraża ona połączenie przeciwieństw. Może oznaczać coś tajemniczego, a nawet mistycyzm (jest to przecież kolor szat hierarchów kościelnych). Kiedy pojawia się na dziecięcym rysunku może oznaczać niepokój, sprzeczne pragnienia lub lęk.

Żółty

To kolor radości, optymizmu, światła. Symbolizuje otwartość, pragnienie chęci pójścia swoją drogą. Nadmierne używanie żółci może sugerować potrzebę uwolnienia wewnętrznych napięć.

Zielony

Kolor ten wyraża stałość, postawę sprzeciwu czy oporu. Oznacza potrzebę uznania i poważania ze strony innych. 

Brązowy

Oznacza potrzebę stabilności, bezpieczeństwa. Brudne odcienie brązu preferowane są przez dzieci zwłaszcza w okresie kiedy uczą się czystości. Dzieci, którym zabrania się „brudnych” zabaw mogą równoważyć sobie zakazy gryzmoląc kredkami o ciemnych, brudnych barwach, bądź ugniatając plastelinę tego koloru. 

Czarny

To negacja koloru. Jeśli dziecko używa go w nadmiarze może to symbolizować lęk, smutek, czy negację. Może również oznaczać bunt przeciw zasadom.

Należy zachować ostrożność w ocenianiu dziecka przez użycie barw. Często bowiem jest tak, że maluch odkrywa dopiero jakiś kolor i w trakcie fascynacji nim używa go częściej niż innych. Ogólnie można stwierdzić, iż przewaga barw ciepłych świadczy o ekstrawertycznym temperamencie i dążeniu do kontaktu. Nadmiar barw zimnych oznacza skłonności do introwersji i nieśmiałości. Brak kolorów (czerń, szarość) może być natomiast przejawem pustki uczuciowej lub trudności w wyrażaniu uczuć. 

Zapełnienie kartki

Jeśli obrazek jest maleńki i zagubiony gdzieś na spodzie kartki może świadczyć o zahamowaniach i poczuciu niższości. Niezapełniona, pusta większa część kartki wskazuje na głębokie życie wewnętrzne, skłonność do ucieczki w świat marzeń, czy ograniczony kontakt z rzeczywistością. Szeroka przestrzeń między postaciami ukazuje dzielący je dystans. 

Jeśli zaś kartka notorycznie, z przesadą jest zapełniania możemy przypuszczać, że dziecko przejawi skłonność do całkowitej akceptacji otoczenia, a także reaguje silnie, natychmiast i często bez namysłu. Często zapełnianie całej kartki (deszczem, śniegiem, różnego rodzaju plamami) oznacza pewność siebie. Dziecko symbolicznie bierze w posiadanie całą przestrzeń, co oznacza, że sprawuje kontrolę na otaczającym go światem. Jeśli jednak sytuacja taka występuje zbyt często jest wyrazem napięcia bądź lęku.

Kreska

Zauważyliście zapewne, że niektóre dzieci rysują tak intensywne kreski, że niekiedy dziurawią papier. Oznacza to silne i natychmiastowe reakcje, w tym odwagę, gwałtowność i gniew. Wyjątkowo słabo narysowana linia oznacza wrażliwość, nieśmiałość, niezdecydowanie. Dzieci często używają słabej linii kiedy kopiują coś, co ich zainteresowało i usiłują to naśladować. Jeśli nie pozostaje to w zgodzie z ich własnym „ja” sytuacja nie potrwa długo

Kształt

Twarde, ostre kształty charakteryzują twardość, siłę, energię i męstwo. Stosowane zaokrąglenia to bardziej łagodne, czułe i kobiece emocje. Zbyt wiele zaokrągleń i miękkości na obrazku charakteryzuje dziecko urocze, lecz z drugiej strony bierne, a nawet zbyt słabe by się bronić. Duża ilość kątów świadczy o waleczności, silnej woli, lecz również o agresywnym, niezbyt towarzyskim usposobieniu.

Zbyt częste wycieranie gumką, skreślenia czy zamalowania mogą charakteryzować brak ufności we własne siły i brak akceptacji własnej osoby. W takim wypadku musimy dziecku pomóc uwierzyć w siebie. 

Symboliczny obraz rodziców

Choć dziecko zwykle rysuje postaci rodziców bez niedomówień, w jego rysunkach przedstawiających niepozorne sytuacje również możemy doszukać się symboliki mówiącej o sytuacji rodzinnej. Tak matkę zwykle przedstawia symbol ziemi, lasu, wody, kościoła czy kwiatów, a nawet zwierząt. Ojciec to głównie symbole powietrza, ognia, słońca, czy boskości, albo elementów kosmosu. Gęsty, ciemny las będzie oznaczał na przemian opiekuńczą i groźną matkę. Kwiat natomiast będzie znakiem oznaczającym urok osobisty, łagodność, czułość i uczciwość mamy. Kiedy na obrazku dziecka zobaczymy słońce w centralnym punkcie będzie oznaczało szacunek do ojca i wiarę w jego „wszechmoc”. Jeśli ojciec budzi lęk słońce będzie mało widoczne, występujące gdzieś daleko. Zachód może oznaczać konflikt z ojcem, chęć jego oddalenia. Agresywnie czerwone może oznaczać wybuchowość taty.

Ludzik

Ludzik u dziecka wyraża własne ja. Jego ewolucja na przestrzeni kolejnych dzieł malucha odzwierciedla jego własną ewolucję. Wielkość, sytuacje, strój, dodane, bądź pominięte szczegóły to tropy wyjaśniające osobowość i zmiany u dziecka. Częste pominięcie jakiegoś elementu oznacza pozbycie się problemu. W obrazku ludzika należy zwrócić uwagę na siłę nacisku, grubość linii, jego wielkość etc. Przyjrzyjmy się więc poszczególnym częściom ciała.

Głowa

Małe dzieci rysują zwykle dużą głowę. Czasem głowa jest zarazem tułowiem całego ludzika. Twarz jest bowiem umożliwia rozpoznanie danej osoby, ale jest również miejscem komunikacji i zrozumienia. Pokazuje emocje, ale też powala na wysyłanie i odbieranie informacji ze świata za pomocą zmysłów.

Głowa naturalne rozmiary przybiera głównie w rysunkach dzieci w wieku ośmiu lat. Jeśli natomiast po ukończeniu tego wieku głowa wciąż jest przerośnięta może być oznaką nadmiernego narcyzmu, bądź wybujałego „ja”. I proporcjonalnie, jeśli głowa jest zbyt mała może oznaczać skłonności do zaniżania własnej oceny, czy skłonności do depresji. Emocji na twarzy nie muszę tłumaczyć, gdyż łatwo jest je przecież wyczytać. Dopowiem natomiast, że dzieci bojaźliwe mają tendencję do pogrubiania, bądź akcentowania rysów twarzy, podczas gdy inne elementy (usta, oczy, nos) mogą być nieco ukryte. Brak elementów twarzy może być oznaką niepokoju, bądź poszukiwania tożsamości.

Oczy

Mówi się, że oczy są zwierciadłem duszy. Duże oczy będą więc oznaczały ekstrawertyczne usposobienie, zaś małe introwersję. Brak oczu oznacza natomiast, że dziecko nie chce czegoś widzieć. Przesadnie duże oczy mogą świadczyć o pragnieniu ujrzenia tego co ukrywa się przed dzieckiem. Czasem dziecko maluje olbrzymie oczy z maleńkim punkcikiem pośrodku. Powtarzanie się takiego zjawiska dowodzi strachu dziecka. Jako, że człowiek uwodzi za pomocą oczu, na rysunkach te mają często charakter estetyczny. Widać to na rysunkach dziewczynek, które chcą pokazać kobiecość za pomocą długich rzęs. 

Usta

Duże, mięsiste usta oznaczają łapczywość i zmysłowość. Brak ust może oznaczać poczucie winy, problem związany z żywieniem, a nawet matką. Może to również być oznaka trudności w komunikacji. 

Ostre zęby związane są z agresją, którą dziecko pragnie wyrazić. Mogą one również być znakiem potęgi, którą dziecko pragnie czuć. Mocne zęby to symbol siły i zdrowia.

Uszy

Mocno podkreślone, albo duże uszy oznaczają pragnienie dziecka do usłyszenia, zobaczenia, bądź dowiedzenia się czegoś lub też zwykłego bycia przez nie „na bieżąco”. Można je zobaczyć u dzieci spragnionych wiedzy, bądź tych, które cierpią z powodu tego co słyszą. Mam tu na myśli częste kłótnie, krzyki i wyzwiska, które pojawiają się w rodzinie.

Ręce i nogi

Jeśli malowany przez dziecko ludzik stoi niepewnie, nierówno, wydawać by się mogło, że traci grunt pod nogami, może być to znakiem, że dziecku brakuje pewności siebie, bądź równowagi wewnętrznej. Nogi wyrażają stopień pewności. Długie będą oznaczały działanie i potrzebę ruchu, krótkie będą natomiast rysowane przez dzieci bierne. Słabe i delikatne świadczą o przygnębieniu. Zwykle postać stojąca charakteryzuje aktywne dziecko, siedząca pasywne, zaś leżąca świadczy o ustępowaniu przed trudnościami.

Ramiona postaci mówią o towarzyskości i otwartości na otaczający dziecko świat. Otwarte ramiona będą mówić o pragnieniu uczestnictwa i komunikacji. Sztywno wyciągnięte w pozycji horyzontalnej mogą odzwierciedlać napięcie w relacjach z innymi. Kiedy natomiast są przylegające do ciała bedą świadczyć o jakiegoś rodzaju zahamowaniach lub niechęci do dawania. Bezwładne ich zwisanie świadczy o postawie rezygnacji, poczuciem porażki bądź innych tego typu uczuciach.

Pominięcie dłoni na obrazku może mieć odzwierciedlenie wynikające z poczucia winy w związku z ich używaniem co często ma związek z niepożądaną przez rodziców ipsacją, bądź kradzieżą. 

Ubranie

Opatulony od stóp do głów ludzik świadczy o domaganiu się ciepła, w szczególności tego uczuciowego. Tak malujące dziecko pragnie miłości i przytulania. Jeśli na przykład dziecko maluje siebie poubieranego w grube ubrania, a obok rodzeństwo w letnich strojach oznacza to, iż według niego otrzymuje mniej miłości od rodzeństwa.

Nagość postaci w zestawieniu z innymi ubranymi mówi o chęci jej zdeprecjonowania, bądź poniżenia. Podobnie sprawa się ma w obrazkach, gdzie postać ta może być ubrana w podarte, bądź brudne ciuchy. 

Postaci

Dziecko malujące kowbojów, bohaterów, siłaczy będzie do nas mówiło, że pragnie czuć siłę. Kiedy maluch będzie malować siebie w roli policjanta może odczuwać silne napięcia, bądź narastającą agresję. Postaci nadmiernie otulone, skryte, bądź w maskach będą rysowane przez dzieci skłonne do kłamstw. Mogą również pojawiać się na obrazkach tych, których rodzice zawsze chcą wszystko wiedzieć. Maluchy odczuwają wtedy potrzebę by schować się we własnym świecie. 

Rysunek

Rysunek to nic innego jak odzwierciedlenie wewnętrznego świata dziecka. Zasługuje on na największy szacunek. Dorosły może wykorzystać zdobytą dzięki niemu wiedzę, aby zbliżyć się do dziecka, ale nie wolno mu wtargnąć na ów prywatny teren. Bez względu na to jakie popędy wyraża obrazek. Jako, że temat jest niezwykle obszerny (przeprowadzono w zw. z nim wiele badań i napisano wiele książek), pozwoliłem sobie na podzielenie go na dwa posty. Dlatego też w kolejnym poście pochylę się nad rysunkami rodziny, drzewa, krajobrazu itd. Tak aby przybliżyć Wam pełne spektrum do wykonania oceny.


Bibliografia

1. Lüscher, M. (1998). Diagnostyka kolorami Maxa Lüschera. Warszawa: PTHP.
2. Nakshian, J. S. (1964). The effects of red and green surroundings on behavior. Journal of General Psychology, 70, 143-161
3. Norman, R. D., Scott, W. A. (1952). Color and affect: A review and semantic evaluation. Journal of. General Psychology
, 46, 185-223
4. Lohse, G. L, Rosen, D. L. (2001). Signaling quality and credibility of Yellow Pages advertising: The influence of color and graphics on choice. Journal of Advertising, 30, 2, 73-85.
5. Orzeł-Żukowska A. „Narodziny kobiecości - obraz siebie dziewczynek na podstawie Rysunku Człowieka” w „Fides et ratio” nr 4(12) 2012 5-12
6.Oster G.D. Gould P. „Rysunek w psychoterapii” 1999
7.Gawda B. „Możliwości diagnozowania trudności emocjonalnych dzieci w wybranych graficznych metodach projekcyjnych” w „Rysunek projekcyjny w badaniach obrazu siebie” 2004
8. Fleck-Bangert R. „O czym mówią rysunki dziecka. Dostrzeganie i rozumienie zawartych w nich znaków” 2004
9. Chermet-Carroy S. „Zrozum rysunki dziecka czyli jak interpretować rysunki małych dzieci” 2000
Please follow and like us:
error

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
Facebook
Twitter
LinkedIn
Instagram
Google+